العليم
كلمة (عليم) في اللغة صيغة مبالغة من الفعل (عَلِمَ يَعلَمُ) والعلم...
از ابوبکره رضی الله عنه روایت است که می گوید: رسول الله صلى الله عليه و سلم از خريد و فروش نقره با نقره و طلا با طلا نهی فرموده است مگر اينکه با هم يکسان و برابر باشند؛ و به ما امر نمود که نقره را با طلا به هر صورت که خواستيم خريداری کنيم؛ و همچنين طلا را با نقره به هر صورت که خواستيم خريداری کنيم. راوی می گوید: شخصی از او پرسيد: دست به دست باشد؟ فرمود : چنين شنيده ام.
شرح الحديث :
از آنجایی که معامله ی طلا با طلا و نقره با نقره به صورت متفاضل ربا می باشد، مادامی که مقدار و وزن آنها مساوی نباشد، از آن نهی شده است؛ اما معامله ی طلا با نقره یا نقره با طلا اشکالی ندارد هرچند متفاضل باشند؛ اما برای صحت این معامله باید تقابض در مجلس عقد باشد وگرنه ربای نسیه بوده و حرام است. چون وقتی اجناس متفاوت باشند، تفاضل جایز است و تنها شرطی که برای صحت معامله باقی می ماند، تقابض و دست به دست شدن می باشد چون در هر دو علت ربا می باشد.